Bu bölüm, SolaCount'un büyük deftere nasıl kayıt yaptığını açıklar: her belgenin hangi hesapları borçlandırıp alacaklandırdığı; KDV, tersine vergi, ödemeler, alacak ve borç dekontları, döviz, sabit kıymetler, dönem kilitleri ve onayların nasıl çalıştığı. Üründeki muhasebeleştirme hizmetlerinin mevcut işleyişini anlatır. Bir belgede veya raporda gördüğünüz yevmiye kaydını kontrol etmek için kullanın.
#Kayıtlar nerede görülür
- Kesinleştirilmiş belgenin yevmiye kaydına ayrıntı sayfasından ulaşılır. Tüm yevmiye kayıtları Yevmiye Kayıtları → Tüm Kayıtlar altında listelenir.
- Varsayılan kontrol hesapları Ayarlar → Muhasebe ve Vergi → Hesap Varsayılanları altında belirlenir.
- Vergi kodları ve KDV hesapları Ayarlar → Muhasebe ve Vergi → Vergiler altında ayarlanır.
- Kilit tarihi ve kesinleştirilmiş belge kuralları Ayarlar → Muhasebe ve Vergi → Hassasiyet ve Kilit Tarihi altında belirlenir.
#Temel ilkeler
| Kural | Ayrıntı |
|---|---|
| Taslak ve Kaydedilmiş farkı | Taslaklar asla deftere işlemez. Kaydetme işlemi belge başına bir yevmiye kaydı oluşturur ve numarasını sabitler. |
| Tek aktif yevmiye | Bir belgenin en fazla bir etkin kesinleştirilmiş yevmiye kaydı vardır. Kesinleştirmeyi geri al, onu geçersiz kılarak belgeyi taslağa döndürür. Yeniden kesinleştirme, eskisine bağlı yeni yevmiye kaydı oluşturur. |
| Dengeli | Her yevmiye kaydı hem belge para biriminde hem de temel para biriminde dengede olmalıdır, aksi takdirde kayıt reddedilir. |
| Dönem kontrolü | Kesinleştirme sırasında tarih, kilit tarihine, muhasebe dönemine ve mali yıla göre doğrulanır. Bkz. Kilitler ve dönemler. |
| Onay kontrolü | Belge türü için onay etkinse, kayıt işlemi güncel bir onay gerektirir. Onaylar bölümüne bakın. |
| Silmeyin, ters kayıt yapın | Ters Kayıt, ters kayıt tarihinde karşıt bir yevmiye kaydı oluşturur ve her ikisini de denetim izinde tutar. |
| Tahsisler geri almayı engeller | Belgeye ödemeler dağıtılmışken kesinleştirmeyi geri alamaz veya belgeyi geçersiz kılamazsınız ("Kesinleştirme geri alınamaz: bu faturaya ödemeler dağıtılmış. Önce dağıtımları kaldırın."). |
#Belgeye göre kayıtlar
Metin boyunca Banka, belgede seçilen kasa veya banka hesabıdır. Varsayılan kodlar parantez içinde verilir. Hesap planınız farklı kodlar kullanabilir.
#Satış
| Belge | Borç | Alacak | Notlar |
|---|---|---|---|
| Teklif, Satış siparişi | yok | yok | Defter etkisi yok |
| Fatura | Alacaklar (1200), fatura toplamı | Satır başına gelir (net); vergi kodu başına Hesaplanan KDV | Satır başına gelir hesabı önce satırın hesabından, sonra ürünün gelir hesabından, sonra varsayılan satış hesabından alınır. Stok ürünleri ayrıca maliyet üzerinden Satılan Malların Maliyetine borç, Stoka alacak kaydı oluşturur. |
| Satış fişi (nakit satış) | Banka (mevduat hesabı), toplam | Gelir; Çıkış KDV'si | Envanter: Borç Satılan Malın Maliyeti / Alacak Envanter. Eşleşen ödeme kaydı otomatik oluşturulur. |
| Müşteri alacak dekontu | Satış iadeleri veya indirim satırları için Satış İndirimi; Hesaplanan KDV | Alacaklar, toplam | Stoğa geri alınan envanter: Borç Envanter / Alacak Satılan Malın Maliyeti ("COGS reversal"). Dekontun faturaya uygulanması ayrı bir adımdır. |
| Müşteri iadesi | Alacak Hesapları ("İade yoluyla AR'yi azalt") | Banka ("Kasa/Banka ödemesi") | Kullanılabilir kredi ile sınırlı ("Tutar kullanılabilir krediyi aşıyor.") |
| Müşteri ödemesi | Banka, toplam tutar | Tahsis edilen kısım için Ticari Alacaklar; tahsis edilmeyen kısım için Müşteri avansı (2501). | Belge ödemeleri tamamen tahsis edilmelidir. Hesapta bakiye bırakmak için Avans veya Karma kullanın. |
#Alışlar
| Belge | Borç | Alacak | Notlar |
|---|---|---|---|
| Alım emri | yok | yok | Defter etkisi yok |
| Fatura | Satır başına gider veya stok kalemleri için Stoklar; İndirilecek KDV (indirilebilir) | Borçlar (2100), toplam | Geri alınamayan KDV, gider veya envanter maliyetine eklenir |
| Gider | Gider satırları; Girdi KDV | Ödenecek Hesaplar ("Ödenecek gider") | Daha sonra bir tedarikçi ödemesiyle ödendi |
| Doğrudan Ödeme | Gider satırları; Girdi KDV | Banka | Tek adım, tedarikçi bakiyesi yok |
| Tedarikçi borç dekontu | Ödenecek Hesaplar, toplam | Gider veya Envanter satırları; Girdi KDV | Borçlu olduğunuz tutarı azaltır |
| Tedarikçi iadesi | Banka ("Tedarikçi iadesi alındı") | Ödenecek Hesaplar ("Tedarikçi borç dekontu bakiyesini temizle") | |
| Tedarikçi ödemesi | Tahsis edilen kısım için Ticari Borçlar; tahsis edilmeyen kısım için Tedarikçi avansı (1704). | Banka |
#Bankacılık ve yevmiye kayıtları
| Belge | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Banka havalesi | Hedef hesap ("Giriş transferi") | Kaynak hesap ("Transfer çıkışı") |
| Yatırma / Çekme | Banka / seçilen satırlar | Seçilen satırlar / Banka |
| Manuel yevmiye kaydı | Girildiği gibi | Girildiği gibi. Taslaklar dengesiz olabilir ancak deftere kaydetmek için denge gereklidir. |
| Açılış bakiyeleri | Girildiği gibi | Açılış Bakiyesi Özkaynağına (3501) olan fark |
#KDV
- Vergili her satır bir KDV satırı oluşturur. Satışlarda hesaplanan KDV, Hesaplanan KDV hesabına (2201); alışlarda indirilecek KDV, İndirilecek KDV hesabına (1703) gider. Hesap vergi koduna göre belirlenir; eksikse muhasebeleştirme başarısız olur (“Vergi için hesaplanan KDV hesabı yapılandırılmadı.”).
- Pozitif KDV oranlı satırın KDV'si sıfır olamaz ("Satır 3: %0'dan büyük vergi oranı seçildiğinde KDV tutarı sıfır olamaz.").
- Satış vergi kodları yalnızca satış belgelerinde, satın alma kodları yalnızca satın almalarda kullanılabilir.
- Sıfır oranlı satın alma satırları da matrah tutarını kaydeder; böylece KDV raporlarında görünürler.
#Tevkifat
Vergi kodu tersine vergilendirme olarak işaretliyse veya alış faturasının KDV uygulaması Tersine vergilendirme ve satırın kendi oranı yoksa satır tersine vergilendirmeye tabidir. Bu satırlarda:
- Tedarikçiye yalnızca net tutar borçludur (Borçlar hesabında KDV yoktur).
- KDV mükellef tarafından hesaplanır: aynı tutarda Borç İndirilecek KDV (tersine vergilendirme girdisi) / Alacak Hesaplanan KDV (tersine vergilendirme çıktısı); KDV indirilebiliyorsa net maliyet sıfırdır.
- Aynı kural masraflar ve Doğrudan Ödeme için de geçerlidir ("VAT RC Input / VAT RC Output"); borç dekontlarıyla geri alınır.
#KDV beyannamesi
| Adım | Defter etkisi |
|---|---|
| Taslak | Yok. Toplamlar, dönemdeki kaydedilmiş KDV satırlarından hesaplanır. |
| Kesinleştir (durum beyan edildi) | 1. yevmiye kaydı Hesaplanan KDV ve İndirilecek KDV'yi KDV Kontrole aktararak kapatır. 2. kayıt net bakiyeyi KDV Kontrolden KDV Geçici Hesabına (ödenecek veya iade alınacak) taşır. |
| Tasfiye kaydet, ödeme | Borç KDV Geçici Hesabı ("KDV ödemesi") / Alacak Banka |
| Tasfiye kaydet, iade | Borç Banka ("KDV iadesi") / Alacak KDV Geçici Hesabı |
| Devret (net iade edilebilir) | İadenin, banka hareketi olmadan sonraki döneme devredildiği olarak mahsup edilmesini işaretler |
Bir beyanname ancak kesinleştirildikten sonra kapatılabilir.
#İndirimler
Yöntem, İndirim kayıt yöntemi ayarıyla belirlenir. Kuruluş açıkça Net seçmediği sürece varsayılan yöntem Brüt olur.
- Brüt: Gelir tam fiyat üzerinden alacak, indirim Satış/Hizmet İndirimleri hesabına borç kaydedilir. Tedarikçi faturalarında gider brüt borç, indirim Alış İndirimlerine alacak kaydedilir. Stok maliyeti her zaman alış indirimleri düşülmüş net tutardır.
- Net: satırları, ayrı bir indirim satırı olmaksızın indirimli tutar üzerinden kaydedilir.
#Yabancı para birimi
- Her yevmiye satırı, belge tutarını ve belgenin kurundaki temel para birimi karşılığını saklar.
- Gerçekleşmiş kur farkı: ödeme fatura veya alış faturasını farklı kurdan kapatırsa SolaCount ayrı bir hesaplaşma yevmiyesi oluşturur: “Gerçekleşmiş kur farkı hesaplaşması PMT-…”. Kazanç için Ticari Alacak/Borca borç, Kur Kazancına (4305) alacak; zarar için Kur Zararına (6805) borç, Ticari Alacak/Borca alacak kaydedilir. Özgün belgeler değişmez. Ödemeyi muhasebeden çıkarmak bu kaydı da ters kaydeder.
- Dönem sonunda gerçekleşmemiş yeniden değerleme, temel para birimi düzeltmeleri ile yapılır.
#Envanter
- Alış faturasındaki mal kabul, Stoğu borçlandırır ve kalemin ortalama maliyetini baz para biriminde günceller. Satış, maliyet tutarıyla Stoğu alacaklandırır ve Satılan Malın Maliyetini borçlandırır.
- Stoğu SolaStock'ta yönetilen ürünlerde SolaCount, miktarları ve maliyetleri SolaStock'tan alır.
- Stok düzeltmeleri Envanter Düzeltme Kazancı (4303) veya Zarar (6804) hesabına kaydedilir.
#Duran varlıklar
| Olay | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Edinim sonrası kayıt | Duran varlık hesabı (maliyet) | Edinim modu tarafından seçilen mahsup: Banka, Kasa, Borçlar veya Takas (varsayılan) |
| Amortisman çalıştırması | Amortisman Gideri | Birikmiş Amortismanlar |
| Elden çıkarma | Satış bedeli hesabı (elde edilen bedel); Birikmiş Amortisman; Elden çıkarma zararı (varsa). | Duran varlık hesabı (maliyet); Elden çıkarmadan kazanç (varsa) |
#Yıl sonu kapanışı
Mali yıl kapatma işlemi, yılın son günü tarihli bir sistem yevmiye kaydı oluşturur. Tüm gelir ve gider hesaplarını sıfırlar ve net sonucu Geçmiş Yıl Karları/Zararları (3201) hesabına aktarır. Bkz. Mali yıllar ve kilitleme tarihleri.
#Kilitler ve dönemler
Kaydederken SolaCount tarihi şu sırayla kontrol eder:
- Kuruluş kilit tarihi. Bu tarih veya öncesi reddedilir: "İşlem kesinleştirilemiyor: … tarihi, kuruluş kilit tarihi … veya öncesindedir".
- Bir muhasebe dönemi mevcut olmalıdır: "… tarihi için muhasebe dönemi yok."
- Dönem Kilitli (denetim açısından kesinleşmiş) veya Kapalı olmamalıdır. Tek istisna, kapalı döneme kayıt yapabilen sistem yıl sonu kapanış yevmiyesidir.
- Mali yıl Kilitli olmamalıdır.
Kapalı veya kilitli dönemlerdeki belgelerde kesinleştirmeyi geri alma ve ters kayıt devre dışıdır. Ters kayıtlar, kendisi de bu kontrollerden geçmesi gereken ters kayıt tarihinde kesinleştirilir.
#Onaylar
Kuruluş sahibi bir belge türü için onayı açarsa muhasebeleştirme (ve ödeme, gönderme, geçersiz kılma, ters kayıt vb.) geçerli onay gerektirir: “Bu belge muhasebeleştirilmeden önce geçerli bir onaya sahip olmalıdır.” Onay yevmiye kaydını değiştirmez; yalnızca işlem için koşul oluşturur. Onaydan sonra finansal veriler değişirse onay geçersiz olur. Bkz. İş akışı ve onaylar.
#Çalışılmış örnek: ters ödemeli (reverse-charge) bir ithalat
{Organization name}, Birleşik Krallık'taki tedarikçiden %5 tersine vergilendirmeyle AED 20.000 tutarında danışmanlık hizmeti ithal eder.
Fatura kaydedildi:
| Hesap | Borç (AED) | Alacak (AED) |
|---|---|---|
| Danışmanlık Gideri | 20,000 | |
| Indirilecek KDV (ters ödeme) | 1,000 | |
| Çıkış KDV'si (ters ödeme) | 1,000 | |
| Ticari Borçlar | 20,000 |
Tamamı ödendi: Borç Ödenecek Hesaplar 20.000 / Alacak Banka 20.000.
KDV beyannamesinde 1.000 hesaplanan ve 1.000 indirilecek KDV birbirini dengeler; net KDV sıfırdır.
#Gerekli varsayılan hesaplar
Bunlardan biri eksikse kesinleştirme hatayla durur. Hesap Varsayılanları altında kontrol edin.
| Hesap | Kullananlar |
|---|---|
| Ticari Alacaklar | Faturalar, alacak dekontları, müşteri ödemeleri, iadeler |
| Ticari Borçlar | Faturalar, giderler, borç dekontları, tedarikçi ödemeleri |
| Satış gelirleri (varsayılan) | Eşleştirilmiş hesabı olmayan fatura satırları |
| Hesaplanan / İndirilecek KDV, KDV Kontrol, KDV Geçici Hesap | Vergilendirilmiş belgeler ve KDV beyannameleri |
| Satılan Malların Maliyeti, Stok | Stok satışları ve girişleri |
| Müşteri avansı / Tedarikçi avansı | Tahsis edilmemiş ödemeler |
| Kur Kazancı / Kur Kaybı | Gerçekleşen döviz (eksikse "Gerçekleşen döviz kazancı hesabı …" hatası) |
| Geçmiş Yıllar Kârları | Yıl sonu kapanışı ("Dağıtılmamış Kârlar hesabı eksik…") |
| Satış / Alış iskontoları | Brüt indirim modu |